Sunday, September 23, 2012
A duhet vertet te me interesoj, ne eshte apo jo Kristi Pinderi dhe Altin Hazizaj homoseksual??!
Sunday, August 26, 2012
Intervistë me George Steiner
Europa po jeton një krizë të thellë. Sipas mendimit tuaj, a është i mundur shkatërrimi i saj? Në gjendjen e saj akutale, është i mundur. Por, në një mënyrë apo një tjetër, do t’ia dalim mbanë. Ironia, është që Gjermania do të dominojë përsëri. Le të prapsemi pak. Mes muajit gusht 1914 dhe muajit maj 1945, Europa, nga Madridi në Moskë, nga Kopenhaga në Palermë, ka humbur 80 million qënien njerzore në luftrat, internimet, kampet e vdekjes, zitë e bukës, bombardimet. Mrekullia, ajo ka mbijetuar. Por ringjallja e saj nuk ka qenë veçse e pjesshëme. Europa kalon sot një krizë dramatike ; ajo është duke sakrifikuar një brez, brezin e ri, i cili nuk beson në të ardhmen. Kur isha i ri kishte lloj-lloj shpresash : komunizmi, e çfarë shprese ! Fashizmi, që është gjithashtu një shpresë, por që nuk duhet të gabohesh. Egzistonte, po ashtu, për çifutët, sionozmi. E plot, e plot… Të gjitha këto nuk i kemi më. Gjatë rinisë, po nuk u mbajte nga një shpresë, qoftë dhe e rremë, çfarë mbetet ? Asgjë. Ëndrra e madhe mesianike socialiste përfundojë ke gulagu dhe François Hollande – e marr emrin e tij si simbol, nuk kritikoj personin e tij. Fashizmi u zhyt në tmerr. Shteti izraelit, domosdoshmërisht që duhet të mbijetojë, por nacionalizmi i tij është një tragjedi, thellësisht e kundërt me mençurinë çifute, që është kosmopolite. Unë vetë dua që të jem një endacak. Jetoj sipas devizës të Baal Shem Tov, rabin i madh i shekullit të XVIII–të : « E vërteta është gjithmonë në ekzil. »
Po mondializimi a e favorizon këtë endje ?
Nuk ka patur asnjëherë një mbyllje të tillë gjeografike. Kur linim Anglinë, mund të shkonim në Australi, në Indi, në Kanada ; sot nuk ka më të drejtë pune. Planeti po mbyllet. Çdo natë qindra vetë përpiqen që të kapin Europën që nga Magrebi. Planeti është në lëvizje, po drejt çfarë gjëje ? I tmerrshëm është sot fati i emigrantëve. Më nderuan në Gjermani me një fjalim që mbajta përpara qeverisë. E mbylla me këto fjalë : « Zonja e Zotërinj, tani të gjitha yjet po bëhen të verdhë. »
Me gjithë këto, a ndjeheni ju europian ?
Europa mbetet vendi i masakrës, i pakuptushmërisë, po gjithashtu i kulturave që dua. I kam borxh gjithshka dhe dua të jem aty ku janë të vdekurit e mi. Dua të qëndroj jo larg Shoah-s, atje ku mund të flas katër gjuhët e mia. Kjo është qetësia ime madhe, lumturia ime, kënaqësia ime. E kam mësuar italishten pas anglishtes, frengjishtes e gjermanishtes, tri gjuhët e fëmijërisë. Nëna ime fillonte një frazë në një gjuhë dhe e përfundonte në një tjetër, pa e kuptuar. Nuk kam patur gjuhë amtare, por, ndryshe nga mendimet e pranuara prej të gjithëve, kjo është mjaft e zakonshme. Në Suedi kemi filandishten dhe suedishten ; në Malezi, fliten tri gjuhë. Ideja e gjuhës amtare është një ide tepër nacionaliste e romantike. Njohja e disa gjuhëve më ka lejuar që të jap mësim, të shkruaj Après Babel : une poétique du dire et de la traduction dhe të ndjehem gjithkund si në shtëpinë time. Çdo gjuhë është një dritare e hapur mbi botën. Pemët kanë rrënjë ; ndërsa unë, unë kam këmbë, dhe ky është një progres i jashtzakonshëm, më besoni !
Në librin tuaj të fundit Poesia e mendimit, ju tregoni që Sartri donte që të ishte Stendal dhe Spinoza. A të çon stili tek mendimi ?
Po, e gjithë filozofia është një akt i gjuhës. Ritmi, fjalori, sintaksa, gjithshka që na drejton drejt poezisë, e që e gjejmë po ashtu në teksin filozofik, sado abstrakt qoftë ai. « Çdo mendim fillon nga një poezi », shkruante Alain në lidhje me Valerinë. Mendimtarët e mëdhenj janë shpesh herë shkrimtarë supremë, ashtu si Niçe apo Kierkegard.
Bergsoni, një nga mjeshtrat e gjuhës franceze, ka marrë çmimin Nobel në letërsi. Platoni meriton që të krahasohet me Shekspirin përsa i përket krijimit të personazheve e gjesteve dramatike. Por marrëdhënia mes mendimit dhe shkrimit mund të shfaqet konfliktuale. Disa filozofë shkruajnë keq, mbysin shkrimtarin që gjendet në vetën e tyre, si Hegel, mbreti i anti-stilit. Këtë traditë dyfishe, të gjenisë lirike tek një Platon dhe të pedagogjisë së rreptë, të sistemit, tek një Aristotel, e gjejmë që në fillim.
Letërsia dhe filozofia a janë akoma bashkëfajtore sot ?
Të dyja format më duken të rrezikuara. Letërsia ka zgjedhur fushën e lidhjeve të vogla personale. Ajo nuk di të trajtojë më temat e mëdha metafizike. S’ka më Balzak, Zola. Asnjë fushë nuk i shpëtonte këtyre gjenive të komedisë njerzore. Prusti gjithashtu ka krijuar një botë të pashterrshme, dhe Ulysse i Xhoisit është akoma shumë pranë Homerit… Xhojsi, është pikëkalimi mes dy botëve, i asaj klasike dhe i asaj të kaosit. Dikur, filozofia gjithashtu mund të thuhej universale. E gjithë bota ishte e hapur përpara mendimit të një Spinoze.
Sot, një pjesë e madhe e universit na është mbyllur. Bota jonë tkurret. Shkencat na janë bëre të pakapshme. Kush mund t’i kuptojë aventurat e fundit të gjenetikës, astrofizikës, biologjisë ? Kush mund t’ia shpjegojë ato profanit ? Dijet nuk komunikojnë më ; shkrimtarët dhe filozofët janë të pazotët për të na e bërë të kuptushme shkencën. E megjithatë shkenca shkëlqen nga imagjinata e saj. Si mund të pretendosh që të flasësh për koshiencë njerzore duke lënë mënjanë atë ç’ka është më kurajozja, më përfytyruesja ? Shqetësohem kur mundohem të kuptoj se çdo të thotë « të jesh i ditur » sot – « to be literate », shprehja është më e fortë në anglisht. A mund të jemi të ditur pa kuptuar një ekuacion jo linear ? Kultura po rrezikon të bëhet provinciale. Ndoshta do të na duhet që ta rimendojmë të gjithë konceptin që kemi për kulturën.
Dua që t’ju tregoj një rast që më ka emocionuar pamasë : një mbrëmje, një nga kolegët e mi të Kembrixhit, çmim Nobel, një burrë i këndshëm, me të cilin po haja darkë, më kërkojë që ta ndihmoja mbi një tekst të Lakanit nga i cili nuk kuptonte asgjë. Modestia e një shkencëtari të madh krahasuar me fodullikun, ku nuk ka ku të shkoj, të mjeshtërve bizantinë të errësirës…
Ju mbroni kulturën klasike të njeriut të kulturuar, dhe në të njejtën kohë insistoni në brishtësinë e saj. Përse ?
Sepse kultura e lartë ka falimentuar përballë barbarisë. Të mos harrojmë që të dy luftrat botërore ishin luftra civile europiane. Gjermania, vendi i Hegelit, Fishtes dhe Shelingut, matricë e mendimit filozofik, ka njohur më të keqen e barbarisë. Humanizmat nuk na kanë mbrojtur ; përkundrazi, shpesh ato kanë qene aleatë të antihumanizmit. Bukenvaldi nuk ndodhet veçse disa kilometra larg nga Weimari. Si ka mundësi që disa njerëz të luajnë Bah e Shubert në shtëpinë e tyre në mbrëmje dhe të nesërmen në mëngjes të torturojnë nëpër kampe ?
Për çfarë shërben kultura atëhere, nëqoftëse ajo nuk na bën më njerzorë ?
Ajo e bën të durueshme egzistencën. Nuk është e lehtë që të jesh i vdekshëm, jo, nuk është aspak e lehtë. Të gjithë jemi të përballur me kancerin, stresin, frikën ; çdo ditë mund të mbajë një lamtumirë, dhe s’ka gjë më të ankthshme. Do t’ju tregoj diçka me të vërtetë foshnjore : gruaja dhe unë humbëm qenin tonë Ben. Ishte e tmerrshme për ne, aq shumë kjo kafshë ka qenë në qendër të jetës sonë !
Nuk mund të kaloj një ditë pa muzikë, pa bukuri, pa poezi. Kjo është siguria ime, mbijetesa ime. Shoqëria e mjeshtërve të mëdhenj më jep një ndjenjë të pafund krenarie e mirënjohje. Dua që t’i them faleminderit. Duke i mësuar përmendsh. Atë që mësojmë përmendsh askush nuk mund të na e heqë. As çensura, as policia politike, as kitsch-i që na rrethon. Të mësuarit përmendsh bën që të futesh në vetë veprën : « Ti do të jetosh në veten time e unë do të jetoj me ty. »
Tekset ecin në krah me ne; të shëtisësh me një poezi të Bodlerit do të thotë që të jesh i mirëshoqëruar.
Sipas jush, teknologjitë e reja e rrezikojnë « qetësinë » dhe « intimitetin » që duhet për kontaktin me veprat e mëdha…
Po, cilësia e qetësisë është organikisht e lidhur me atë të gjuhës. Ju dhe unë jemi të ulur këtu, në këtë shtëpi të rrethuar nga një kopësht, ku nuk ka tjetër zhurmë përveç bisedës sonë. Këtu, mund të punoj, të përpiqem që të mendoj. Qetësia është bërë një lluks i madh. Njerzit jetojnë në një zallamahi. Nuk ka më mbrëmje në qytete. Të rinjtë kanë frikë nga qetësia. Çdo të bëhet me leximin serioz e të vështirë ? Të lexosh një faqe nga Platoni me walkman në vesh ? Kjo më tremb shumë.
Teknologjitë e reja transformojnë dialogun me librin. Ato shkurtojnë, thjeshtëzojnë, konektojnë. Shpirti është i « kablluar ». Sot nuk lexohet si dikur. Fenomeni Harry Potter shfaqet si një përjashtim. Të gjithë fëmijët e globit, fëmijë eskimezë, fëmijë zulu, lexojnë e rilexojnë këtë sagë ultra angleze të pajisur me një fjalor të pasur dhe me një sintaksë të sofistikuar. Kjo është e hatashme ! Libri është një mbrojtës i madh i jetës private. Në frengjisht nuk ka fjalë për të thënë fjalën « privacy ». « Intimitet » e përkthen keq atë. Anglia është akoma një vend i « privacy ». Kjo mund të ketë dhe anët e saj absurde : mund të jemi fqinjë për pesëdhjetë vjet e të mos shkëmbejmë një fjalë. Ky kult i « private life » ka një vlerë të madhe politike : është një aftësi e rezistencës.
Ju përmendët Harry Potter. Duke u kthyer tek Poesia dhe mendimi, ju guxoni që të bëni një lidhje mes dialektikës së Hegelit, mohimi të mohimit, dhe shprehjes « rien de rien » të Edith Piafit. Përse kultura popullore nuk ju ka interesuar aq shumë ?
I kam rënë së mirës me këmbë. Sidomos me kinemanë. Po të mundja që të rifilloja jetën, do të mundohesha që të kuptoja përse, mes forcave krijuese të fundit të shekullit të XIX dhe fillimit të shekullit XX, ndoshta filmi do të duhej që të kalonte në vend të parë. Shekspiri, sot do të kishte shkruar skenare. Kam gabuar, aq shumë kam qenë fëmi i gjuhës greke dhe latine dhe i një babai ultra konservator klasik. Nuk mund të jemi përherë të përditësuar. Me muzikën, po : dëgjoj kompozitorë që vijnë pas Bulezit dhe që më pasionojnë. Me artin konceptual, jo, nuk arrij që ta ndjek : shkoj në Beaubourg, më tregojnë një grumbull me tulla duke më thënë që kjo është një vepër e rëndësishme, nuk e di çfarë të them ; atëhere kuptoj Bakonin kur citon Velaskezin, Grekon e Gojën. Është më mirë që të jesh i ndershëm me gabimet e tua se sa të mashtrosh.
Po ju, a e konsideroni veten si një krijues ?
Jo, nuk duhen ngatërruar funksionet. Edhe vetë kritiku, komentuesi, eksigjenti më i talentuar është disa vite-dritë larg nga autori. Pushkini thoshte : « Faleminderit përkthyes, faleminderit botues, faleminderit kritik, ju keni shkrimet e mia, por jam unë që i shkruaj ato. » Unë gjithashtu, mbaj letrat. Ky është një privilegj i madh, por kjo nuk ka të bëjë fare me mrekullinë e një vargu i cili do të recitohet gjithmonë. I kuptojmë keq burimet intime të krijimit. Ja një shembull, jemi në Bern para shumë vitesh… Fëmijët nisen për piknik me mësuesen e tyre e cila i vendos ata përpara një viadukti. Ata vizatojnë, mësuesja shikon mbrapa shpatullës së një fëmije ; ai i ka shtuar çizme kollonave ! Që prej asaj ditë të gjithë viaduktët janë në ecje. Ky fëmijë quhej Paul Klee. Krijimi ndryshon gjithshka që vëzhgojmë, disa viza i mjaftojnë një krijuesi për të na bërë që të shikojmë atë që ishte tashmë aty. Çfarë misteri çliron krijimi ? Kam shkruar librin Gramatika e krijimit, për ta kuptuar atë. Dhe tani në fund të jetës, akoma nuk e kuptoj.
Mos vetë të kuptuarit na largon nga arti ?
Nga njëra anë jam i lumtur që nuk e kuptoj. Imagjinoni një botë ku neurokimia të na shpjegonte Mozartin…
Po kjo është e mundur, dhe më tremb. Makineritë janë tashmë interaktive me trurin : kompjuteri dhe qënia njerzore punojnë bashkë. Ndoshta një ditë mund të ndodhë që historianët të kuptojnë se ngjarja më e rëndësishme në shekullin e XX, nuk ishte lufta, as krach-i financiar, por ajo natë ku Kasparov, lojtari i shahut, humbi kundër një kutie të vogël prej metali. Dhe shkruajti « Makineria nuk ka njehësuar, por ka menduar. » Kur e pashë këtë, kërkova mendimin e kolegëve të mi në Kembrixh që janë mbretërit e shkencës. Më thanë se nuk e dinin nëse mendimi ishte një llogari. Kjo është një përgjigje e tmerrshme ! A do të mundet që një ditë kutia e vogël të na krijojë muzikë ?
Përktheu Ylli Demneri
Monday, July 2, 2012
Nuk ke më se kë të joshësh...
![]() |
| Oktavio Paz |
Në botën tonë, dashuria është një eksperiencë thuajse e paarritshme. Çdo gjë është kundër saj: morali, klasat, ligjet, racat e bile edhe vetë të dashuruarit. Gruaja ka qenë për burrin, kurdoherë "tjetri", e kundërta dhe plotësuesi i tij. Nëse njëra pjesë e qenies sonë e dëshiron bashkimin me të, një tjetër pjesë po aq imponuese - e refuzon dhe e përjashton atë. Gruaja është një objekt, ndonjëherë i çmuar, ndonjëherë i dëmshëm, por gjithmonë i ndryshëm. Duke shndërruar atë në një objekt e duke ia nënshtruar deformimeve të diktuara prej interesave të tij, prej vanitetit, vuajtjes e vetë dashurisë së tij, burri e kthen atë në një instrument, në mjet për të siguruar mirëkuptimin dhe kënaqësinë, mënyrën për të realizuar mbijetesën. Gruaja është një idhull, perëndeshë, nënë, shtrigë, apo muzë, siç ka thënë Simone de Beauvoir, po ajo kurrë s'mund të jetë vetja e saj. Kësisoj marrëdhëniet tona erotike janë të prishura që në fillim të herës, janë helmuar që në rrënjë. Mes nesh hyn një fantazëm, e kjo fantazëm është imazhi i saj, imazhi që ne kemi përftuar për të e që ajo ia ka veshur vetes. Kur zgjasim dorën për ta prekur, ne as që mund të bëjmë kështu pa menduar më parë mishin, pasi na ndërhyn gjithmonë ky imazh i epshëm e i përunjur. Dhe e njëjta gjë i ndodh edhe asaj: ajo mund ta perceptojë veten e saj veçse si një objekt, apo si diçka "tjetër". Ajo nuk është asnjëherë zonja e vetvetes. Qenia e saj ndahet mes asaj që ajo është në të vërtetë dhe asaj çka imagjinon se është, dhe ky imazh asaj i është diktuar nga familja, klasa, shkolla, miqtë, feja dhe ai që do. Ajo kurrë nuk e shpreh feminilitetin e saj, pasi kjo gjë manifestohet gjithmonë në format e shpikura prej burrave për të. Dashuria nuk është diçka "natyrale". Ajo është diçka humane, më humania e të gjitha tipareve. Diçka që ne e kemi bërë vetë e që nuk gjendet në natyrë. Diçka që ne e krijojmë - dhe e shkatërrojmë - përditë.
Këto nuk janë të vetmet pengesa që qëndrojnë mes dashurisë dhe nesh. Dashuria është një zgjedhje..... mbase një zgjedhje e lirë e fatit tonë, një zbulim i beftë i pjesës më sekrete e më fatlume të qenies sonë. Por zgjedhja e dashurisë është e pamundur në shoqërinë tonë. Në një nga librat e tij më të mirë - Dashuri e marrë - Breton thotë se ajo që në fillim kufizohet nga dy pengesa: mosaprovimi social dhe ideja kristiane e mëkatit. Për t'u realizuar dashuria duhet të shkelë ligjet e botës sonë. Ajo është skandaloze dhe kundër rregullave, një shkelje e kryer nga dy yje që i shkëputen orbitave të tyre të paradestinuara e që bashkohen në hapësirë. Koncepti romantik i dashurisë, perceptuar si një ikje e si një katastrofë, është i vetmi që njohim sot, pasi gjithçka në shoqërinë tonë e pengon dashurinë të jetë një zgjedhje e lirë.
Gratë janë ngujuar brenda atij imazhi mashkullor që shoqëria u ka imponuar; kësisoj, nëse ato tentojnë një zgjedhje të lirë ajo duhet të jetë një farë arratisje nga burgu. Të dashuruarit thonë se "dashuria e ka transformuar atë, e ka bërë tjetër njeri". Dhe kanë të drejtë. Dashuria e ndryshon krejtësisht një grua. Nëse ajo guxon të dashurojë, nëse guxon të jetë vetvetja, asaj i duhet të shkatërrojë imazhin ku atë e ka ngujuar bota.
Edhe burri është po ashtu i ndaluar të bëjë zgjedhjen e tij. Radha e mundësive të tij është shumë e kufizuar. Si fëmijë ai e zbulon feminilitetin tek e ëma apo te motrat e tij, dhe që nga ky moment e identifikon dashurinë me tabutë. Erotizmi ynë kushtëzohet nga tmerri dhe tërheqja e incestit. Jeta moderne, në të njëjtën kohë i nxit ndjeshëm dëshirat tona, ndërkohë që edhe i ndrydh ato me gjithfarë pengesash: sociale, morale, bile edhe të karakterit higjenik. Faji është njëherësh mamuzoja dhe freri i dëshirës. Zgjedhja jonë kufizohet nga çdo gjë. Ne, dashuritë tona më të qenësishme duhet t'ia përshtasim atij imazhi që grupi ynë shoqëror aprovon për një grua. Është e vështirë të dashurosh persona të racave, kulturave e shtresave të tjera, edhe pse është absolutisht e mundur që një i bardhë të dashurojë një zezake, zezakja të dashurojë një kinez e një "zotëri" shërbëtoren e tij. Dhe anasjelltas. Por të tilla mundësi ne na bëjnë të skuqemi, e për sa kohë jemi të ndaluar të bëjmë zgjedhjen tonë të lirë, zgjedhim njërën ndër ato gra që janë të "përshtatshme". Ne asnjëherë nuk e pranojmë se jemi martuar me një grua që nuk e duam, me një grua që mbase na do, por që është e paaftë të jetë vetvetja. Sëann thotë: "E të mendosh se kam humbur vitet më të mira të jetës sime me një grua që nuk është tipi im." Shumica e burrave të sotëm mund ta përsërisin të njëjtën frazë në shtratin e tyre të vdekjes. Dhe me ndryshimin vetëm të një fjale, të njëjtën gjë mund të thonë shumica e grave sot.
Shoqëria e mohon natyrën e dashurisë duke e konceptuar atë si një bashkim të qëndrueshëm, qëllimi i të cilit është zënia dhe rritja e fëmijëve. Ajo e identifikon atë me martesën. Çdo shkelje e këtij rregulli ndëshkohet, ndërsa ashpërsia e ndëshkimit varet nga koha dhe vendi. (Në Meksikë ndëshkimi shpesh është fatal nëse shkelësi është gruaja, pasi - siç ndodh me të gjithë popujt hispanikë - ne kemi dy kode morale: një për "senjorin" dhe një tjetër për gratë, fëmijët dhe të varfërit.) Mbrojtja që i bëhet martesës do të ishte e justifikueshme nëse shoqëria do të lejonte zgjedhjen e lirë. Për sa kohë një gjë e tillë nuk ndodh, ajo duhet të pranojë faktin se martesa nuk është realizimi suprem i dashurisë, por vetëm një formë legale, sociale dhe ekonomike me qëllime të ndryshme nga ato të dashurisë. Qëndrueshmëria e familjes varet nga martesa, e cila kthehet thjesht në një strukturë mbrojtëse për shoqërinë me qëllimin e vetëm, riprodhimin e po kësaj shoqërie. Kësisoj, martesa për nga natyra është thellësisht konservatore. Ta sulmosh atë është të sulmosh vetë themelet e shoqërisë. Ndërsa dashuria, për të njëjtat arsye, është një akt antisocial, megjithëse jo në mënyrë të qëllimshme. Saherë që arrin të realizohet, ajo prish një martesë dhe e bën atë ashtu siç nuk dëshirohet nga shoqëria: një sipërfaqje të dy qenieve vetmitare që krijojnë botën e tyre, një botë që hedh tutje gënjeshtrat e shoqërisë, ndalon kohën dhe punën, dhe e deklaron veten të vetë-mjaftueshme. Nuk është hiç për t'u habitur, atëherë, që shoqëria e dënon dashurinë dhe dëshminë e saj - poezinë - me të njëjtën keqdashje, duke e dënuar atë t'i përkasë vetëm botës konfuze e klandestine të të ndaluarës, absurdit, anormalitetit. Po ashtu nuk është e çuditshme që si dashuria edhe poezia shpërthejnë në forma të çuditshme, të dëlira: një skandal, një krim, një poemë.
Si rezultat i kësaj mbrojtjeje që i bëhet martesës, dashuria persekutohet dhe prostituimi, ose tolerohet ose i jepet bekimi zyrtar. Qëndrimi ynë mëdyshës në lidhje me prostitucionin është absolutisht domethënës.
Disa e konsiderojnë këtë institucion si të shenjtë, por mes nesh ai është në mënyrë të alternuar sa i përbuzur, aq edhe i dëshirueshëm. Prostituta është një karikaturë e dashurisë, viktimë e dashurisë, simbol i fuqive që zvetënojnë shoqërinë tonë. Por edhe ky parodizim i dashurisë nuk mjafton: në qarqe të caktuara lidhjet e martesës janë zhbërë kaq shumë, saqë lidhjet dyfishe përbëjnë rregullin e përgjithshëm tashmë. Personi që kalon sa në një shtrat në tjetrin nuk quhet më një i shthurur. Burri joshës - ai nuk mund të kapërcejë veten pasi gratë janë gjithmonë instrumente të vanitetit apo ankthit të tij - është një figurë po aq e dalë mode sa edhe ajo e kalorësit mesjetar. Nuk ke më se kë të joshësh, ashtu si nuk ka më vasha për t'u shpëtuar e përbindësha për t'u shkatërruar. Erotizmi modern është i ndryshëm nga ai i Sade-it, për shembull. Sade ishte një karakter tragjik, një njeri krejtësisht i ndërkryer, dhe vepra e tij është një zbulim shpërthyes i gjendjes njerëzore. Nuk ka heronj aq të dëshpëruar sa të tijët. Erotizmi modern, nga ana tjetër, është thuajse gjithmonë retorik, veçse një ushtrim i vetëkënaqur letrar. Nuk është më një zbulesë e njeriut; po thjesht një dokument më shumë që përshkruan një shoqëri që nxit krimin dhe dënon dashurinë. Liria e pasionit? Divorci nuk përbën më një betejë për t'u marë. Nuk është edhe aq një mënyrë për të flakur tutje lidhje të krijuara njëherë e mirë, sesa një mënyrë për t'i lejuar burrat dhe gratë të zgjedhin në liri. Në një shoqëri ideale, baza e vetme për divorc do të ishte zhdukja e dashurisë apo shfaqja e një dashurie të re. Në një shoqëri ku gjithsecili mund të jetë i lirë në zgjedhjet e tij, divorci do të kthehej në një anakronizëm apo në një gjë të rrallë, njësoj si prostitucioni dhe lidhjet dyfishe apo tradhtia bashkëshortore.
Shoqëria pretendon të jetë një tërësi organike që jeton me forcat e veta dhe për veten e saj. Por ndërkohë që e koncepton veten si një njësi të pandashme, së brendshmi ajo ndahet prej një dualizmi që mbase e trashëgon që nga koha kur njeriu pushoi së qeni kafshë, kur ai shpiku veten e tij, vetëdijen e tij, etikën e tij. Shoqëria është një organizëm që vuan domosdoshmërinë e çuditshme për të justifikuar qëllimet dhe orekset e saj. Ndonjëherë qëllimet e saj - nën petkun e normave morale - përkojnë me dëshirat dhe nevojat e atyre që e përbëjnë atë. Por ndonjëherë ato mohojnë aspiratat e grupeve minoritare apo klasave të rëndësishme shoqërore, e shumë shpesh ato, madje, mohojnë instiktet më të thella të njeriut. Kur ndodh kjo e fundit, shoqëria jeton një periudhë krize: ajo ose shpërthen, ose bie në stagnacion. Përbërësit e saj nuk janë qenie njerëzore, por shndërrohen në ca instrumente pa shpirt.
Dualizmi si tipar i vetvetishëm i çdo shoqërie, e që çdo shoqëri përpiqet ta zgjidhë duke u transformuar në një komunitet, sot shprehet në shumë mënyra: e mira dhe e keqja, lejimi dhe tabuja, idealja dhe realja, racionalja dhe irracionalja, bukuria dhe shëmtia, ëndrrat dhe zhgëndrrat, varfëria dhe begatia, borgjezia dhe proletariati, padija dhe dija, imagjinata dhe arsyeja. Përmes një lëvizjeje të parezistueshme të vetë qenies së saj, shoqëria përpiqet ta kapërcejë këtë dualizëm e t'i shndërrojë komponentet e saj armiqësore e vetmitare në një tërësi harmonike. Por shoqëria moderne përpiqet ta bëjë këtë duke shtypur dialektikën e vetmisë, e vetmja që mund ta bëjë të mundur dashurinë. Shoqëritë e industrializuara, pavarësisht diferencave të tyre "ideologjike", politike apo ekonomike, përpiqen të kthejnë diferencat cilësore - domethënë ato njerëzore - në një uniformitet sasior. Metodat e prodhimit masiv aplikohen edhe për moralin, artin dhe emocionet. Kontradiktat dhe përjashtimet janë eliminuar, dhe kjo rezulton në mbylljen e rrugës sonë drejt eksperiencës më të vërtetë e më të thellë që mund të na ofrojë jeta, atë të zbulimit të realitetit si një tërësi ku të kundërta puqen. Fuqitë e reja e ndalojnë vetminë me dekret... kësisoj ndalojnë edhe dashurinë, një formë klandestine e heroike e bashkësisë. Mbrojtja e dashurisë ka qenë gjithmonë një vepër e rrezikshme antisociale. Tani, bile, po nis të bëhet edhe revolucionare. Problemi i dashurisë në botën tonë zbulon se si dialektika e vetmisë në manifestimin e saj më të thellë, është e flustruar nga shoqëria. Jeta jonë sociale parandalon gati çdo mundësi për realizimin e një bashkësie të vërtetë erotike.
Dashuria është një nga shembujt më të qartë të atij instikti të dyfishtë që na bën të rrëmojmë thellë në veten tonë e, në të njëjtën kohë, të ngrihemi nga vetja për t'u realizuar në një tjetër gjë: vdekje dhe rikrijim, vetmi dhe bashkësi. Po nuk është vetëm kjo. Në jetën e gjithsecilit ka periudha që janë njëkohësisht ikje dhe ribashkime, ndarje dhe pajtime. Secila nga këto faza është përpjekje për të kapërcyer vetminë tonë, dhe izolohet nga një kredhje në ambiente të panjohura!
Shkruar nga Oktavio Paz
Sunday, July 1, 2012
Pabarazia pjell probleme të mëdha
Sunday, May 20, 2012
Wednesday, May 2, 2012
U kap mat nje bukurosh :P
Po kush ishte e forta e dites do thoni ju, ngjarja qe shenoj diten time dhe qe me ka dhene nja 1 jave jete nga te qeshurat loool ??!!!
Dikush ketu ne fb qe une e kam shume xhan por qe eshte pak i cmendur :) ka bere "in relationship" me nje goce qe emrin ne fb e ka mistrecja, dhe "ajo" i ben tagg neper fotot e veta (yll peri si vajze po se di, sikur nuk me dukej si Shqiptare)!
Une si vajze e mire qe jam thash ti bej nje loje meqe nuk kam me cfare te kaloj kohen :P
I shkruaj.
- O T**** ta gjej une emrin e vertet te te dashures tende??
- Uaa pse e njef
- Jo nuk e njof, po ka nje profil tjeter me emrin Fitnete Pagarusha (gje qe e shpika nga mendja ime me thene te drejten dhe se di pse me erdhi e shkreta Fitnete ne mendja loooooool )
- E di mi lal e di, e kam pare po ja kane vjedh fotot dreqin.
- ua me vjen keq (une keshtu looooooooool)
- Po he (thote ai) a eshte ndonje cik e paraqitshme??
looooooooooooool nuk do ja kthej mesazhin e fundit jo looooooooool
Monday, April 16, 2012
Mes gruas dhe dashnores!
![]() |
| Ralph Crane |
Tuesday, March 20, 2012
“Po nga do na vijë kjo verë, cfarë lule jargavanësh do ringjalli, kur këto pemë as nuk ekzistojnë më mes nesh!!
Gjithsesi doja vetëm t'ju thoja që sot kam nxjerr nga dollapi të gjitha veshtjet e lehta dhe duhet patjetër të blej të reja!! Jo se më janë vjetërsuar kush po pyet për këtë, por sepse nuk më bëjnë më! Po po, kuptohet pse-ja, jam zgjatur shumë !!
Kam lexuar edhe një poezi ku vjeshtën e percaktonin si stinën e të zemëruarëve, të tradhëtuarëve, të mjerëve! Cfare absurditeti apo jo?
Friday, March 16, 2012
Kur te kap delli i filozofis!
Nëse nuk je psikolog, mos u shqetëso pse nuk po më kupton!
E vetmja gjë që duhet të dish është kjo: i dua miqtë e mi. Mos u gënjeni nga çfarë kam shkruar më poshtë. Thjesht më kap ndonjëherë një valë filozofie…
A nuk të mërzisin ndonjëherë njerëzit që njeh? Ata që ke përreth, ata që nuk të kuptojnë, ata që janë ndryshe nga ty, ata që janë si ty, madje edhe ata që përpiqen të të kopjojnë ngaqë të vlerësojnë?
Ndonjëherë të bezdisin virtytet e tyre. Po, pikërisht ato virtyte për të cilat ke krijuar simpati. Ke dashur një mik që të kujdeset për ty, dhe më vonë je bezdisur nga kujdesi i tepruar. Ke dashur dikë që ndan të njëjtat ëndrra me ty, dhe më pas ke kërkuar të jesh unike. I ke treguar gjithçka, pastaj ankohesh që s’ke më privatësi. Përpiqesh ta shndërrosh atë që ke afër sipas shijes tënde, dhe më pas e përbuz sepse “nuk ka karakter”, por bën çfarë bën edhe ti…
Të ka ndodhur kjo? E ke vrarë mendjen pse (dhe jo, nuk po flas për lidhje romantike, kjo vlen për të gjitha llojet e marrëdhënieve)?
Mua më duket se e di pse-në. Çdo gjë “first-hand” ka më shumë cilësi sesa një version i përpunuar.
Ti merr dikë që është ndryshe nga ti, dhe e përpunon, si një poçar, duke u munduar t’ia përshtatësh vizionet, ëndrrat, shijet, karakterin me të tuat. Dhe çfarë del? Një mutacion, një krijesë që ngjan me hijen tënde. Pastaj fillon ta largosh, sepse ajo krijesë nuk është më vetja e saj, por as ti. Tingëllon tragjike, apo jo?
Në fakt, nuk është. Sepse kjo situatë nuk zgjat shumë. Krijesat tona nuk janë aq budallaqe sa të duan të mbeten ashtu. Me kohë, e kuptojnë që diçka nuk shkon, dhe pak nga pak kthehen në veten e tyre.
Filloni të evitoni njëri-tjetrin.
Deri sa, ai që njeh, bëhet ai që ke njohur dhe nuk doni më të jeni pranë.
Nuk po ja gjeni fillin muhabetit?
Nuk janë broçkulla. Ata që dëshirojnë me shpirt të kenë miq “si vetja”, më kuptojnë shumë mirë. Por ama, ta dini: problemi është tek ju, jo tek të tjerët.
Monday, March 12, 2012
Mendimi i pare qe duhet te kesh sapo te hapesh syte ne mengjes"Taksia kushton shtrenjte"
Wednesday, March 7, 2012
Sa e ke oren mi zyshe?!!
(Per cfare ore e kam fjalen??!! Po ja, prit pergjigjen e zyshes )
- " 10 mij lek ora, 3 here ne jave"!
(Cfare? Mos prisje ndonje pergjigje 12 pa 5 ??!!!!)
Asnjehere s'me kane pelqyer mesuesit e mi, pervec atyre qe i pagoja, se di pse kapatur nje lidhje shume te forte mes nesh,!!
Thursday, March 1, 2012
Filozofituçet e gjenerates time
Atij i duket vetja Brad Pitt, c'me gajas kur sillet ashtu, madje une e stimuloj te ndjehet i tille, pse mos e bej?! A nuk te shtohet jeta kur qesh!! Ai kur flet me mua perdor fjale "te medha", dhe une bej sikur nuk i kuptoj keto fjale, per ti dhene pershtypjen qe ai eshte inteligjent dhe une si femer duhet te mesoj prej tij, edhe pse e di shume mire qe ato fjale as kuptim nuk kane! Perse mos e bej??!! A nuk te shton jeten e qeshura?!!
Eshte e cuditshme sa eshte shtuar kjo lloj gjenerate e re tek meshkujt por jo vetem, gjths sot dua te flas vetem per meshkujt! Ato seriozat apo indiferentet qe sapo takojne nje vajze per here te pare, "konstatojne" sipas tyre se eshte inteligjente dhe vihen ne sulm per tu bere te pelqyer! Por si eshte ky sulm, fillohet me lojra fjalesh apo me tema bisedash filozofituçe me siguri te krijuara nga vete ato, qe s'ka vajze ne bote ti kuptoj ( dhe vajza nga ana tjeter, per mos u ndjere ne diznivel, fillon dhe ajo i jep pergjigje filozofituce pa kuptim, por mashkulli s'ka si ta kuptoj sepse as argumentin e tij nuk e di, keshtu qe krijohet nje ambjent bisede filozofituçe ne ajer qe nje zot e merr vesh cfare kuptimi apo ku do te perfundoj!
Keshtu qe krijohet nje lloj sfide mes ketyre dy tipave, nje sfide qe te lodh sepse edhe temat idjote e kane nje kufi nuk jane te shumta per tu shpikur! Ne cdo takim djali flet per arritjet e veta ( me iden se vajza qe i duket inteligjente (gjithmone sipas tij) do e vleresoj kete! Fillon dhe hiperbolizon ate cfare ka qene jeta e tij deri tani! Shpesh here shfaq edhe tone modestie, kur ndodh qe vajza ta komplimentoj ( vajza e ben kete, se dihet aman, sic e do adeti) Tone modedestie te tipit, - " Nuk i perdor arritjet e mia per lavdi" E keshtu ne cdo takim rrokulliset muhabeti po tek e njejta gje SUKSESI
Nuk doja te komentoja mbi vajzen po qenka e pa evitueshme me sa duket! Cfare ndodh ne kete rast me ato vajzat qe une personalisht i du fort! Vjen nje moment qe lodhen dhe duan te shpetojne nga ky ankth i perditshme me kete djale por kane frike edhe te heqin dore ( edhe kjo me habit pse eshte kaq e veshtire per nje femer te kuptoj qe kur dicka nuk funkisonon nuk funksionon gjths nje here tjeter kjo) dhe fillojne te tregojne ngadal ngadal, ( me spont i them une :P ) edhe anet e veta negative, qe djali te kuptoj ne fund qe ky lloj perfeksionizmi po i ben dem dhe qe u lodha dhe une duke u shtire! Por djemte e kesaj gjenerate e kane shume te veshtire per ta kuptuar kete! Keshtu qe ne "episodin" e ri te takimeve, vajza tregon aventurat, momentet, idet.. etj etj qe mund ta nxierrnin nga klubi i arte qe djali e kishte futur dhe te tregoj te gjitha anet "negative" ! Ama hic, djali vazhdon akoma te flas per sukseset e tij arritjet ditore, prespektivat gold qe ka .. etj etj!
Vuajte, vuajte e madhe! Ne cdo takim fjale te medha moderne kulturore qe as interesim me per ti njohur nuk kishte! Nqs vajza ju rastis nje gje e tille, ja c'duhet bere!
Me ka ndodhur nje here te takoj nje djale te tille, vitin e kaluar! Ishim ulur ne tavolin dhe nuk ishim vetem, aq me shume qe ishte hera e pare qe e takoja!I thash qe punoja ne aeroport dhe kushedi c'mendoj i shkreta mos isha ndonje koke e madhe,( se kuptoj pse ju ndrit fytyra njerezve kur ju them qe punoj ne fshatin Rinas, booh) gjths dhe filloj qendrimin e tij, si ai djali qe shpjegova me siper! Po diskutonim mbi shkollen, meqe vazhdonte juridikun si mua dhe ai por jo ne Shqiperi! Filloj Bla bla blat e para, a ke nerva te degjosh nje tip te till ne mes te bllokut ne nje lokal plot me te rinj veror?? Vertet qe nuk kisha as deshiren me te vogel! Keshtu qe pa filluar ne bla bla blat e dyta, i thash - " Djale i dashur, me shume qef do e lexoj librin tend biografik kur ta shkruash, por per momentin nuk te degjoj as shume mire se muzika eshte e larte" heee keshtu i thash, pse aq pa edukat me dini ti thoja qe as kam deshiren me te vogel ta degjoja :D
PS: Qe ta kuptoni ky shkrim nuk eshte per te treguar aftesite e mia se sa bukur di te shkruaj, sepse nuk di te shkruaj, eshte per ....... po c'te bej tjeter ne orar te punes mo amani , ne FB s'kam me kete flas dhe as kam deshire te shkruaj gje atje! Ketu te pakten e di qe s'me lexon njeri! Shihemi ne postimin tjeter s'po e lexoj dhe njehere per korrigjime, kur s'me lexon njeri c'ta korrigjoj :)










